Menu
Joep van Aaken

Joep van Aaken

Functie
Projectmanager gebiedsontwikkeling
Organisatie
ADT / Gemeente Enschede
Joep van Aaken is projectmanager over de gebiedsontwikkeling Technology Base Twente, de werkparken en de woonparken Prins Bernhardpark en Fokkerweg.

Twentse trots…

10 jun, 2015 / Joep van Aaken

Cultuurhistorisch erfgoed en landschappelijke kwaliteit sleutelfactoren voor succesvolle gebiedsontwikkeling

In Twente pochen we niet graag. Twentenaren zijn een nuchter volkje. Trots op de regio, cultuur en elkaar. Tukkers zetten zichzelf niet graag voorop, schreeuwen zaken liever niet van de daken. Maar de gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente en omgeving is er één waar je met recht ‘u’ tegen zegt. De hele voormalige vliegbasis Twenthe gaat immers op de schop: een gebied ter grootte van bijna achthonderd voetbalvelden.

De missie van de gebiedsontwikkeling is te zorgen voor werkgelegenheid en economische structuurversterking, in een regio die na de teloorgang van de ooit zo lucratieve textielindustrie, en de blijven hoge werkeloosheidscijfers best wel weer een economische impuls nodig heeft. Om te begrijpen wat de gebiedsontwikkeling omhelst, is eerst wat historische kennis vereist. Daarvoor moeten we terug naar de jaren ’30 van de vorige eeuw. Toen Twentse textielbaronnen, in samenwerking met de lokale overheid, een vliegveld uit de grond stampten om de verbinding met de Randstad te verbeteren.

Veel stelde dat vliegveld toen nog niet voor. Slechts een grasveld met een runway erop, waar, als er geen vliegtuig moest landen of opstijgen, gewoon schapen graasden. De textielindustrie was in die jaren nog booming business, de vierde bedrijfstak in Nederland, gerekend in bijdrage aan het bruto nationaal product. Heel het land profiteerde van het geld dat hier werd verdiend.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zagen de Duitsers eveneens potentie in het vliegveld, ze bouwden ‘m uit tot 2.000 hectare. Compleet met barakken en officierswoningen die uitblinken in zogenoemde ‘camouflage-architectuur’. Dit blijkt ook uit de keuze om diverse kampen met legeringsgebouwen en voorzieningen op afstand van de vliegbasis te situeren, alsof het een gehucht of boerderijencomplex is. Unieke gebouwen die tot aan de dag van vandaag nog altijd behouden zijn gebleven. De Nederlandse luchtmacht, die het terrein na de oorlog in gebruik nam, liet de Duitse bebouwing staan en voegde toe wat men nodig had. Het militaire vliegveld huisvestte tijdens de Koude Oorlog twee squadrons, wat weer nieuwe typische bebouwing opleverde. Enorme hangars en shelters voor F16’s bijvoorbeeld. Bovendien kreeg de luchthaven met bijna drie kilometer één van de langste startbanen van Nederland. Lang genoeg om elk type vliegtuig te ontvangen.

Later werd op het terrein ook medegebruik voor burgerluchtvaart toegestaan. Menig Twentenaar is op z’n fietsje naar Vliegveld Twenthe gereden voor een reisje naar Mallorca of ander warm vakantieoord oord. Sinds januari 2008 is het vliegveld voor al het militaire en burgervliegverkeer gesloten en mogen alleen enkele vliegclubs het veld nog gebruiken. Sindsdien is gezocht naar een nieuwe functie voor het gebied.

In 2009/2010 is op basis van integrale structuurvisies voor het gebied besloten om slechts de helft van de oorspronkelijke vliegbasis te gaan hergebruiken voor een vliegveld en daaraan gerelateerde bedrijvigheid. Voor dit gebied waar tot vorig jaar een commerciële burgerluchthaven zou komen, wordt op dit moment een nieuwe visie ontwikkeld. Technology Base Twente, dé iconische internationale ontwikkel-, demonstratie- en productiezone voor advanced materials en manufacturing. De andere delen van het gebied, zo’n 250 hectare, zijn sinds 2010 doorontwikkeld tot andere functies en ontwikkelingen, waaronder wonen, bedrijvigheid, evenementen en leisure, en een omvangrijk natuurgebied om de ecologische verbindingszones te versterken. 

Geen vastomlijnd eindplan zodat kansen kunnen worden verzilverd
Besloten werd om een eigentijdse strategie te ontwikkelen. Allereerst werden bij de transformatie van het gebied de unieke kwaliteiten centraal gesteld. Dat wil zeggen gebruik maken van het unieke cultuur historische erfgoed en de landschappelijke kwaliteiten. Daarnaast werd geen vastomlijnd eindplan gemaakt, maar er werd een visie voor het gebied ontwikkeld. De visie biedt flexibiliteit zodat kansen die zich voordoen kunnen worden verzilverd. Ten derde wordt het gebied stap voor stap ontwikkeld. Door bijvoorbeeld flexibele contracten met huurders en gebruikers op te stellen werden eerste gebruikers gefaciliteerd, en konden nieuwe markten gevonden worden. Ook is het gebied één van de negen experimenten binnen de Crisis- en Herstelwet, in het kader waarvan een omgevingsplan opgesteld kan worden in plaats van een bestemmingsplan, vooruitlopend op de nieuwe Omgevingswet. Kortom, dus niet alles platwalsen om iets nieuws te creëren, maar het hergebruiken van ruimte die al decennialang in gebruik en bebouwd is. 

Feiten creëren
Sinds 2010 zijn veel kansen verzilverd. Ten zuiden van de luchthaven wordt circa 130 hectare natuur zo ingericht, dat behoud en ontwikkeling van de biodiversiteit mogelijk is. Zo wordt een verbinding gemaakt tussen de bestaande natuurgebieden van de Lonnekerberg en de landgoederen van Driene. Op deze manier ontstaat een groot aaneengesloten gebied, waar planten en dieren zich vrij kunnen ontwikkelen. De vroegere waterhuishouding wordt zoveel mogelijk in ere hersteld. Als de inrichting klaar is – naar verwachting in 2016 -  wordt dit natuurgebied opengesteld en kan er naar hartenlust worden gewandeld en gefietst.

Een ander succesverhaal betreft de verkoop van 50 hectare met bestaand vastgoed en voorzieningen aan een private investeerder, de familie Van Eck uit Maarssen. Het gaat om het gebied met de voormalige taxibanen en verkeerstoren, de oude- en de nieuwe brandweerkazerne en acht F16–shelters. Ook Hangar 11, het munitiebunkerpark en de werkplaatsen behoren tot de verkoop. Het gebied wordt onder de noemer evenementenlocatie Vliegveld Twenthe, stap voor stap ontwikkelt en geëxploiteerd tot een ‘Engineering Playground’. Een locatie met technologische en innovatieve bedrijvigheid in combinatie met leisure activiteiten, zoals zakelijke events en publieksevenementen. Het hergebruik van de gebouwen en het behoud van de sfeer staan centraal in het concept. Beleving is een belangrijke succesfactor. Voor de verkoop aan Van Eck trok ADT– conform het concept voor het gebied - diverse bedrijven uit de automotive sector aan voor het gebruik van de bestaande faciliteiten. Denk aan het doen van onderzoek, testen van producten en het verzorgen van presentaties. Zo werden de mogelijkheden van dit deelgebied zichtbaar.

Aan de noordzijde van het terrein vond de Brandweer Twente de perfecte locatie voor een trainings- en oefencentrum voor hulpdiensten. De Twente Safety Campus wordt nu uitgebouwd met innovatieve en educatieve projecten zoals de Risk Factory Twente (een veiligheidseducatie centrum waarin doen en beleven centraal staan), en Safety Fieldlabs voor  technologische innovaties.

Bijzonder wonen in Twente
Ruimte voor mooie, nieuwe woningen is er ook. Buiten het vliegveldterrein krijgen drie prachtige woonparken de ruimte: ’t Vaneker, Fokkerweg en Prins Bernhardpark. Met een gezamenlijke oppervlakte van zo’n 80 hectare kunnen mensen een eigen huis bouwen, op een kavel naar keuze. Van een authentieke woning tot een eigentijdse villa. Ook zijn er diverse historische gebouwen in verkoop die voor wonen of bedrijvigheid geschikt zijn. De woningen voegen zich in de bestaande landschappen met de historische kenmerken.

Prijsaanvragen

De vragen die zijn aangegeven met een * zijn verplicht
Uw verzoek is verstuurd.

Bezichtiging aanvragen

De vragen die zijn aangegeven met een * zijn verplicht
Uw verzoek is verstuurd.